Από το χθες στο σήμερα

Από το χθες στο σήμερα

Η Κρήνη Μοροζίνι, γνωστή σε όλους ως «Λιοντάρια», αποτελεί ένα από τα πιο αγαπημένα και αναγνωρίσιμα τοπόσημα του Ηρακλείου. Κατασκευάστηκε το 1628, την περίοδο της Ενετοκρατίας, με πρωτοβουλία του Φραντσέσκο Μοροζίνι, για να αντιμετωπιστεί το χρόνιο πρόβλημα ύδρευσης της πόλης, που τότε ονομαζόταν Χάνδακας.

Το νερό έφτανε στην κεντρική πλατεία μέσω ενός μεγάλου υδραγωγείου από τις πηγές του Γιούχτα. Η περίτεχνη Κρήνη, με τα τέσσερα λιοντάρια και την οκτάλοβη δεξαμενή της, συνδύαζε την πρακτική ανάγκη για νερό με την τέχνη. Τα ανάγλυφα της δεξαμενής απεικονίζουν μορφές από τον θαλάσσιο κόσμο του Ποσειδώνα, ενώ στην κορυφή της υψωνόταν αρχικά ένα μεγάλο άγαλμα του θεού, που δεν σώζεται σήμερα.

Στο πέρασμα των αιώνων, η Κρήνη γνώρισε αλλαγές, προσθήκες και επεμβάσεις, ακολουθώντας τις ιστορικές περιπέτειες της πόλης. Σχεδόν 400 χρόνια αργότερα, παραμένει ζωντανό κομμάτι της καθημερινότητας του Ηρακλείου, σημείο συνάντησης κατοίκων και επισκεπτών.

1625

Το πρόβλημα της ύδρευσης

Ο Φραντσέσκο Μοροζίνι, ως γενικός προβλεπτής της Κρήτης, προωθεί την κατασκευή ενός μεγάλου υδραγωγείου που θα μεταφέρει νερό από τις πηγές του Γιούχτα στον Χάνδακα.

1628

Τα εγκαίνια της Κρήνης

Η Κρήνη εγκαινιάζεται στην Piazza delle Biade (Πλατεία των Σιτηρών). Το νερό αναβλύζει από οκτώ σημεία, ενώ στην κορυφή δεσπόζει το άγαλμα του Ποσειδώνα. Για τον εορτασμό του γεγονότος κόβεται ειδικό αναμνηστικό μετάλλιο.

Οθωμανική περίοδος

Νέες χρήσεις και μετατροπές

Μετά την κατάκτηση του Χάνδακα το 1669, οι Οθωμανοί επαναφέρουν την παροχή νερού και ανοίγουν οπές στους οκτώ λοβούς της δεξαμενής, καταστρέφοντας τμήματα του ανάγλυφου διακόσμου, προκειμένου να εξυπηρετούνται οι ανάγκες των προσκυνητών του γειτονικού τεμένους.

1830–1850

Περίφραξη

Κατά την περίοδο της Αιγυπτιακής διοίκησης αποφασίζεται η περίφραξη της Κρήνης με μαρμάρινους κίονες και η προσθήκη επιγραφής με χρυσά γράμματα. Η Κρήνη μετονομάζεται σε «Φοντάνα Αμπντούλ Μετζίτ», προς τιμήν του σουλτάνου.

1900

Επιστροφή στην αρχική μορφή

Με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου απομακρύνονται οι οθωμανικές προσθήκες και η Κρήνη ανακτά σε μεγάλο βαθμό την προηγούμενη όψη της.

1969–1978

Πρώτες προσπάθειες προστασίας

Η καθίζηση του πυθμένα της Κρήνης προκαλεί ανησυχία και διατυπώνονται αιτήματα για μελέτη και εργασίες αποκατάστασης.

1980-1990

Κιγκλιδώματα

Οι επανειλημμένοι βανδαλισμοί οδηγούν στην αναζήτηση τρόπων προστασίας. Τοποθετούνται κιγκλιδώματα, τα οποία αργότερα αφαιρούνται για αισθητικούς λόγους, ενώ τελικά επιλέγεται η δημιουργία περιμετρικού υδατοφράγματος.